BRUSSEL De razendsnelle opmars van artificiële intelligentie (AI) dreigt tot een nieuwe vorm van digitale ongelijkheid te leiden, waarschuwt Amerikaans onderzoek.
Niet alleen de mate waarin we AI zelf gebruiken hangt samen met socio-economische status, maar vooral de mate waarin we ons bewust zijn van ‘verborgen’ AI-toepassingen.
Wetenschappers onderzochten bij ruim tienduizend Amerikanen in welke mate ze vertrouwd zijn met AI. Wat blijkt: mensen met een hogere opleiding of een hoger inkomen zijn zich doorgaans meer bewust van AI. Ze gebruiken de technologie niet alleen vaker, maar zijn zich ook meer bewust van het gebruik door anderen.
Solliciteren
En vooral dat laatste is doorslaggevend, zeggen de onderzoekers, want AI wordt steeds vaker gebruikt in de meest uiteenlopende toepassingen. En het is belangrijk dat we ons daar bewust van zijn. Neem nu solliciteren: als een kandidaat zich ervan bewust is dat werkgevers AI gebruiken voor screening, kan die zijn of haar cv daarop afstemmen. Wie zich er niet bewust van is, dreigt zo kansen te mislopen zonder dat zelfs te beseffen.
“De kenniskloof over AI dichten is essentieel, want als alleen mensen met een hoger inkomen of opleiding op de hoogte zijn van AI en de toepassingen ervan, kan dat sociale ongelijkheid versterken”, zegt assistent-professor Communicatiewetenschappen Sai Wang. “Mensen met een grotere kennis begrijpen zowel de kansen als de risico’s van AI beter – zoals deepfakes herkennen en zelfs creëren – terwijl mensen met minder kennis eerder het slachtoffer dreigen te worden van die technologieën.”
Onbewust
Dat bewustzijn is doorslaggevend, zeggen Wang en haar collega’s. Veel mensen zijn zich er niet van bewust dat ze in aanraking komen met toepassingen die nu al door AI worden gestuurd.
“Systemen op streamingplatformen zoals Netflix of Spotify suggereren bijvoorbeeld content die is afgestemd op iemands smaak”, zegt Wang.“Maar veel gebruikers zijn zich er niet van bewust dat deze systemen door AI worden aangestuurd en zien de aanbevelingen als willekeurig of neutraal.”
Zo dreigt een nieuwe vorm van digitale ongelijkheid te ontstaan. Waar die vroeger vooral bestond door zichtbare verschillen rond toegang tot computers en het internet of vaardigheden, gaat het nu om een meer verborgen ongelijkheid die mensen vaak veel minder goed door hebben.
Dat is ook minder makkelijk op te lossen, denken de onderzoekers. Het volstaat niet om simpelweg de toegang tot AI voor iedereen te vergroten. In plaats daarvan bevelen ze een andere benadering die iedereen meer vertrouwd moet maken met belangrijke kwesties rond AI-toepassingen.
“Voorlichtingscampagnes bijvoorbeeld, of workshops in de gemeenschap, waarbij duidelijke taal en praktische voorbeelden worden gebruikt om AI begrijpelijker en relevanter te maken voor gemeenschappen met een lage sociaaleconomische status”, zegt Wang.