ANTWERPEN De Belgische bisschop Bonny heeft aangekondigd dat hij vóór 2028 getrouwde mannen tot priester zal wijden, eventueel zonder toestemming van Rome.
De bisschop van Antwerpen, Johan Bonny, heeft zijn voornemen bekendgemaakt om binnen uiterlijk drie jaar getrouwde mannen tot priester te wijden. Dit initiatief krijgt (nog) geen steun van Rome en zou in het uiterste geval canonieke gevolgen kunnen hebben, waaronder excommunicatie.
Bonny, is een uiterst geliefde bisschop in België en kan rekenen op veel symphatie, óók wijlen Paus Franciscus was een fan van hem. Als het gaat om de ‘hete hangijzers’ in de roomse kerk dan heeft Bonny er een duidelijke mening over en schroomt niet die onder stoelen of banken te steken. De dreiging van bisschop Bonny lijkt op die van de SSPX en plaatst Paus Leo in de positie dat hij beslissingen moet nemen die verder gaan dan louter luisteren, pappen en nathouden.
In elk geval vormen Bonny’s intenties een stresstest voor het Vaticaan. Zaken als abortus, homozegening, euthanasie gaat Bonny niet uit de weg. Veel gelovigen hopen dat er eindelijk een einde komt aan de starre houding van de kerk in deze zaken. Ook in België loopt de kerk leeg, er is geen tijd te verliezen.
De verklaring, opgenomen in een pastorale brief van 19 maart getiteld ” Uitvoering van het synodale proces in het bisdom Antwerpen”, vormt een openlijke uitdaging aan de gevestigde discipline van de Latijnse Kerk. “Ik zal alle middelen inzetten om tussen nu en 2028 om een aantal gehuwde mannen tot priester te wijden voor ons bisdom”, schrijft de Belgische prelaat, die eraan toevoegt dat hij persoonlijk contact zal opnemen met de kandidaten en ervoor zal zorgen dat zij “de nodige theologische vorming en pastorale ervaring hebben, vergelijkbaar met die van andere priesterkandidaten”.
Het celibaat voor priesters is niet slechts een administratieve regel, maar een discipline die geworteld is in de theologie van het priesterschap. Het Tweede Vaticaans Concilie leert dat het “in diepe harmonie is met het priesterschap”, en de Catechismus van de kerk herinnert eraan dat priesters deze toewijding naleven. Paus Paulus VI benadrukte dat het celibaat een totale toewijding uitdrukt: de priester geeft zich volledig aan God en zijn kerk.
In zijn brief erkent bisschop Bonny dat het bisdom Antwerpen al gehuwde katholieke priesters uit oosterse kerken (Roemeens, Oekraïens, Wit-Russisch en uit het Midden-Oosten) in dienst heeft, evenals bekeerlingen uit andere christelijke denominaties die tijdens hun huwelijk tot priester zijn gewijd. “Niemand kan verklaren waarom de wijding van gehuwde mannen wel mogelijk is voor oosters-katholieke seminaristen of katholieke bekeerlingen, maar niet voor mensen met een katholieke roeping van oorsprong,” aldus bisschop Bonny.
Een initiatief zonder de steun van de Synode.
De Belgische prelaat plaatst zijn besluit in het kader van het synodale proces dat door Paus Franciscus werd aangejaagd : “De bal ligt nu bij de lokale bisschoppen en hun kerken”, stelt hij, en waarschuwt dat de gelovigen het synodale proces niet moeten beschouwen “als nutteloos of als een eindeloze herhaling van abstracte hypotheses zonder resultaat”.
Voorstellen als die van Bonny leden in het verleden ‘schipbreuk’, het slotdocument van de synode over synodaliteit, dat eind 2024 werd afgesloten, wees de wijding van gehuwde mannen niet aan. Het voorstel kreeg ook geen steun toen het in 2019 door de synode over de Amazone werd voorgelegd: Paus Franciscus nam het niet op in zijn exhortatie Querida Amazonia. Geen enkele bisschop kan eenzijdig een discipline wijzigen die betrekking heeft op de universele kerk; als bisschop Bonny gehuwde mannen zou wijden zonder de toestemming van Rome, zou hij een zonde begaan. Excommunicatie zal niet automatisch volgen, maar zou wel overwogen kunnen worden in geval van aanhoudende minachting voor het gezag van de opvolger van Petrus.
Het initiatief van Bonny is geen op zichzelf staande gebeurtenis. Na de Synode over het Gezin, pleitte bisschop Bonny voor de erkenning van relaties tussen personen van hetzelfde geslacht binnen de kerk en bekritiseerde hij zelfs openlijk beslissingen van het Vaticaan. In 2022 stelden de Vlaamse bisschoppen, waaronder Bonny, een zegenritueel voor voor paren van hetzelfde geslacht, dat was in tegenspraak met de richtlijnen van de Heilige Stoel en de leer van de Kerk, maar het Vaticaan trad niet op. Het was wel in lijn met Franciscus’ wens tot regionale accenten binnen de kerk.
Ook de rol van vrouwen
De pastorale brief gaat ook in op de rol van vrouwen in de Belgische kerk. “Ik wil de medeverantwoordelijkheid van vrouwen in alle pastorale en administratieve taken en op alle niveaus van het kerkelijk leven, blijven bevorderen”, schrijft Bonny, die ook “de lastige kwestie van de toegang van vrouwen te beginnen met de wijding tot diaken”, aan de orde stelt.
Het valt nog te bezien hoe Rome zal reageren op een aankondiging die, als die werkelijkheid wordt, het bisdom Antwerpen zelfs in een situatie van breuk met de Moederkerk zou kunnen brengen. De plannen van Bonny moeten gezien worden In een context van een dramatische afname van het aantal gelovigen in België, een roepingencrisis en de snel groeiende invloed van bewegingen die pleiten voor aanpassing van de kerk aan de moderne tijd. Dan is er ook nog de kerk in buurland Duitsland die eenzelfde koers wil varen als de Belgen. Paus Leo zal met de plannen van de behoudende SSPX beweging, die zonder zijn toestemming bisschoppen wil wijden en op ramkoers ligt, nu ook nog de dossiers België en Duitsland op zijn schrijftafel krijgen. Het zou wel eens een hete zomer kunnen worden in Rome.
