Het eerste buitengewone consistorie van het pontificaat van Leo XIV is gisteren van start gegaan met de deelname van bijna 170 kardinalen uit de hele wereld. Zij kozen met een “grote meerderheid” twee centrale thema’s voor hun overwegingen: ” Synode en synodaliteit ” en ” Evangelisatie en het missionaire karakter van de Kerk in het licht van Evangelii Gaudium”. De liturgie en de apostolische constitutie Praedicate Evangelium over de Romeinse Curie werden vanwege tijdgebrek buiten beschouwing gelaten.
De bijeenkomst verliep volgens de synodale methode van dialoog en luisteren, waarbij de kardinalen in 20 groepen werden verdeeld op basis van taal en rond ronde tafels zaten. Deze methode, die al werd gebruikt tijdens de laatste twee synodes over synodaliteit, maakte een spreektijd van ongeveer drie minuten per deelnemer mogelijk.
“Synodaliteit is de weg die God van de Kerk in het derde millennium verwacht,” verklaarde de Paus aan de kardinalen, waarbij hij benadrukte dat de missie van de Kerk niet gebaseerd is op bekeringsdrang, maar op de aantrekkingskracht die voortkomt uit de liefde van Christus.
Ontwikkeling van de eerste dag
De opening vond plaats in de Synodezaal en werd voorgezeten door kardinaal Artime, pro-prefect van de dicasterie voor instituten van het Gewijd Leven en Apostolische genootschappen. Na het zingen van de Veni Creator en het lezen van hoofdstuk 6 van het Evangelie van Marcus, sprak kardinaal Battista Re, deken van het colle van kardinalen een korte welkomsttoespraak, waarna de meditatie van de dominicaanse kardinaal Radcliffe volgde.
De groepswerksessies verplaatsten zich vervolgens naar de Paulus V!-audiëntiezaal, waar de kardinalen overlegden zonder de Paus, die alleen terugkeerde om de eindverslagen aan te horen. Vanwege tijdgebrek konden alleen de secretarissen van de eerste negen groepen hun werk en de redenen voor hun selectie toelichten, elk binnen drie minuten.
De discussie over de liturgie (oude vorm of Vaticanum II) is uitgesteld. Matteo Bruni, directeur van het persbureau van de Heilige Stoel, legde tijdens een persconferentie uit dat “het ene het andere niet uitsluit” en dat de Paus “een signaal van urgentie of een vermeende behoefte met betrekking tot bepaalde kwesties heeft ontvangen”. Hij voegde eraan toe dat “een manier zal worden gevonden om ze binnen de andere kwesties aan te pakken”.
Paus: “Ik voel de behoefte om op jullie te kunnen rekenen.”
In zijn slotwoord herhaalde Leo XIV dat de reis even belangrijk is als de bestemming en benadrukte hij het belang van de “ervaring van collegialiteit” bij het samen zoeken naar wat de Heilige Geest voor de kerk verlangt. “De tijd is zeer kort,” erkende de Paus en voegde eraan toe: “Ik voel de behoefte om op u te kunnen rekenen. U hebt deze dienaar tot deze missie geroepen; het is belangrijk dat wij samen optrekken.”
De Paus haalde passages uit zijn homilie voor het Hoogfeest van Driekoningen aan en stelde de vraag: “Is er leven in onze kerk?” Leo XIV uitte zijn verlangen naar een “missionaire kerk”, een kerk “die verder kijkt dan zichzelf”, waarvan het bestaansrecht is het Evangelie te verkondigen.
De meditatie van kardinaal Radcliffe: tijden van “vreselijke stormen”
Kardinaal Timothy Radcliffe concentreerde zijn meditatie op een fundamentele vraag: “Wij zijn in dit consistorie bijeengekomen om de Heilige Vader bij te staan in de uitoefening van zijn ambt ten dienste van de universele Kerk. Maar hoe kunnen wij dit doen?” Zijn antwoord was duidelijk: vrede en liefde, een parafrase van het Evangelie van Johannes.
“Als de boot van Petrus vol discipelen zat die ruzie maakten, zouden we de Heilige Vader niet van dienst kunnen zijn. Maar als wij in vrede en liefde met elkaar leven, zelfs als er meningsverschillen zijn, zal God werkelijk aanwezig zijn, ook al lijkt Hij afwezig,” overpeinsde de kardinaal.
Een wereld getekend door crises
Radcliffe beschreef de huidige tijd als “vreselijke stormen”, gekenmerkt door “toenemend geweld, van gewapende misdaad tot oorlog”, door de steeds groter wordende kloof tussen rijk en arm, door de geleidelijke ineenstorting van de wereldorde die na de Tweede Wereldoorlog is ontstaan, en door een kunstmatige intelligentie met immense en onzekere gevolgen.
“Als wij ons nog geen zorgen maken, zouden wij dat wel moeten doen,” aldus de kardinaal, die tevens verwees naar de kerk als “geschokt” door de “stormen” van “seksueel misbruik en ideologische verdeeldheid”. Hij bood echter ook hoop: “De Heer roept ons op om door deze stormen te navigeren en ze met waarheid en moed tegemoet te treden, zonder angstig aan de oever te wachten.”
Het debat wordt vandaag, donderdag, voortgezet tijdens de ochtendsessie, voorafgegaan door een H. Mis aan het altaar van de Stoel van Sint-Petrus , gecelebreerd door de Paus met de kardinalen. De derde sessie en de afsluiting vinden ’s middags plaats. Er wordt geen definitieve tekst verwacht, aangezien het doel, volgens de Paus, is om een collegiale en synodale stijl te leren om “samen te werken” en “iets nieuws te creëren”.
