Woensdag 17 juni 2026 – 17.14 uur Bron: Redactie Kerk/Caritas – Beeld: Bea Stern
BRUSSEL Ondanks kritiek heeft het Europees Parlement definitief ingestemd met strengere en snellere deportatieprocedures. Met een parlementaire meerderheid van conservatieve en rechtse fracties stemden de Europarlementariërs in Straatsburg woensdag voor de zogenaamde Terugkeerverordening. Onder bepaalde omstandigheden kunnen migranten zonder verblijfsrecht tot 30 maanden worden vastgehouden in afwachting van deportatie. Bij kinderen zal geen uitzondering worden gemaakt.
De nieuwe verordening maakt ook speciale terugkeercentra buiten de EU mogelijk. Deze centra zijn bedoeld voor afgewezen asielzoekers die niet naar hun land van herkomst kunnen worden uitgezet – bijvoorbeeld omdat hun land van herkomst niet duidelijk kan worden vastgesteld of er geen diplomatieke betrekkingen bestaan. Mensen zouden daardoor terecht kunnen komen in landen waarmee ze geen banden hebben. Caritas Europa noemde dit een uitbesteding van verantwoordelijkheid.
De EU verduidelijkt nu ook hoe afgewezen asielzoekers moeten meewerken aan hun eigen deportatie om sancties te voorkomen. Bovendien scherpt de richtlijn de regels aan voor personen die als een veiligheidsrisico worden beschouwd. Volgens de Europese Commissie is vorig jaar slechts ongeveer een kwart van de mensen die de EU moesten verlaten, daadwerkelijk vertrokken. De wet moet nog formeel worden goedgekeurd door de Raad. Een deel van de verordening treedt onmiddellijk in werking. Andere aspecten worden pas na een jaar geïmplementeerd, omdat de lidstaten voorbereidingstijd nodig hebben.
Bisschoppen bekritiseren het gebrek aan solidariteit.
De kritiek komt van de katholieke bisschoppen in de EU. “Migratie is niet alleen een kwestie van procedures, statistieken of grensbeheer”, aldus Mariano Crociata, voorzitter van de Commissie van de Bisschoppenconferenties van de Europese Unie (COMECE). “Het gaat om mensen: vrouwen, mannen en kinderen, die elk een onschendbare waardigheid bezitten die centraal moet staan bij elke politieke beslissing.” Solidariteit tussen landen is ook “geen optioneel ideaal, maar een fundamentele verantwoordelijkheid”. De EU is op deze waarden gebaseerd.
COMECE erkent de verantwoordelijkheid van de autoriteiten voor het beheer van migratie, grenzen en de bestrijding van mensenhandel, maar is van mening dat bepaalde aspecten van de nieuwe verordening de bescherming van fundamentele rechten en de waardigheid van kwetsbare personen dreigen te ondermijnen. “Met name de uitbreiding van detentie, de beperkingen op effectieve rechtsmiddelen en beroepsprocedures en de toenemende uitbesteding van verantwoordelijkheden aan derde landen roepen ernstige ethische en humanitaire vragen op”, aldus Crociata.
Caritas dringt aan op vrijwillige deelname
Caritas Europa heeft de beslissing eveneens bekritiseerd en geëist dat vrijwillige terugkeer prioriteit krijgt. Mensen die om humanitaire redenen of vanwege familiebanden niet kunnen worden teruggestuurd, zouden een verblijfsvergunning moeten krijgen. “Deze regelgeving dreigt migranten verder te stigmatiseren en te criminaliseren, waardoor de polarisatie wordt aangewakkerd – juist nu onze samenlevingen dringend behoefte hebben aan meer cohesie”, aldus Maria Nyman, secretaris-generaal van Caritas Europa.
Caritas bekritiseerde ook het feit dat de autoriteiten nu uitgebreidere bevoegdheden hebben om de woningen van migranten en, indien nodig, sociale huurwoningen te doorzoeken om deportaties af te dwingen. Dit zou mensen zonder verblijfsvergunning ervan kunnen weerhouden hulp te zoeken en hulpverleners in gevaar kunnen brengen. Er bestaat de vrees voor handhavingspraktijken die zijn gebaseerd op de operaties van de Amerikaanse immigratiedienst ICE, aldus de organisatie.
