BRUSSEL Vermijdbare risicofactoren zoals roken, hoge bloeddruk en cholesterol houden een sterk verband met de helft van de gevallen van dementie, zegt een Zweedse studie. Vrijwel gelijktijdig komt een Amerikaans onderzoek tot een gelijkaardige bevinding: een levensstijl met een gezonde bloeddruk, geen diabetes en niet-roken, geeft je dertien jaar langer kans om te leven zonder dementie.
De eerste studie, door de Universiteit van Lund, benadrukt dat het risico op dementie ook wordt bepaald door factoren die niet kunnen worden beïnvloed, zoals leeftijd, geslacht en genetische aanleg. Maar andere elementen, die een belangrijke invloed hebben in minstens de helft van de diagnoses, kunnen wel vermeden worden: roken, alcoholgebruik, gehoorverlies, verhoogde bloedlipiden en hoge bloeddruk.
“In veel van het beschikbare onderzoek naar de risicofactoren waarop we zelf invloed hebben, wordt geen rekening gehouden met de verschillende oorzaken van dementie”, legt Sebastian Palmqvist uit, hoogleraar Neurologie aan de Universiteit van Lund. “Dit betekent dat we tot nu toe enkel beperkte kennis hadden over de manier waarop individuele risicofactoren de onderliggende ziektemechanismen in de hersenen beïnvloeden.”
Vasculaire risico’s
Het onderzoek toont aan dat beïnvloedbare factoren, zoals roken, hart- en vaatziekten, cholesterol en hoge bloeddruk verband houden met schade aan de bloedvaten in de hersenen. Ze houden ook verband met een snellere toename van veranderingen in de witte stof.
“We zagen meer schade aan de bloedvaten in de hersenen en een snellere opbouw van de zogenaamde veranderingen in de witte stof. Die schade belemmert de werking van de bloedvaten en leidt tot vasculaire hersenschade, wat uiteindelijk kan leiden tot vasculaire dementie”, vult mede-onderzoeker Isabelle Glans aan.
De onderzoekers zagen ook mogelijke verbanden tussen bepaalde risicofactoren en de eiwitten die een rol spelen bij de ziekte van Alzheimer. Ze concluderen dat gezondere gewoonten en het aanpakken van beïnvloedbare risicofactoren zowel vasculaire schade als veranderingen die verband houden met de ziekte van Alzheimer kunnen verminderen.
Gezonde levensstijl
Ook een recente Amerikaanse studie, gepubliceerd in het tijdschrift van de American Academy of Neurology, stelt dat een gezondere levensstijl dementie kan helpen uitstellen. De onderzoekers benadrukken wel dat hun resultaten niet bewijzen dat het vermijden van vasculaire risicofactoren dementie sowieso kan uitstellen – ze tonen enkel een verband aan.
“Onze bevindingen tonen aan dat risicofactoren voorkomen die zich op middelbare leeftijd ontwikkelen, een nuttige strategie is om dementie uit te stellen en de gezondheid van de hersenen te behouden”, zegt Josef Coresh van de NYU Grossman School of Medicine in New York.
Het Amerikaanse onderzoek volgde 12.409 mensen met een gemiddelde leeftijd van 56 jaar die geen dementie hadden, en dat 26 jaar lang. In die periode ontwikkelden 3.008 mensen dementie en overleden 5.238 mensen zonder dementie te hebben ontwikkeld.
Mensen die geen uitgesproken risico’s (rookgedrag, diabetes en hoge bloeddruk) hadden, leefden bijna dertien jaar langer zonder dementie dan mensen met alle drie de risicofactoren.
“Mensen met de drie risicofactoren hadden een grotere kans om op jongere leeftijd dementie te ontwikkelen of aan andere oorzaken te overlijden, wat leidde tot een kortere totale overleving en minder jaren waarin hun denk- en geheugenvermogen intact bleef”, aldus Coresh. “Hopelijk zullen deze resultaten mensen aanmoedigen om te stoppen met roken en hun bloedsuikerspiegel en bloeddruk op middelbare leeftijd onder controle te houden. Natuurlijk zijn ook andere gezonde gewoonten, zoals gezonder eten en meer bewegen, belangrijk.”