PADERBORN (D) – Ernstige beschuldigingen en grote verbazing in het Duitse aartsbisdom Paderborn: volgens een onderzoek van de plaatselijke universiteit zou een groep leken en geestelijken elkaar hebben voorzien van minderjarige jongens om deze te misbruiken.
In het misbruikschandaal dat nu aan het licht is gekomen blijkt zelfs de voormalige aartsbisschop Johannes Joachim kardinaal Degenhardt (overleden op 76-jarige leeftijd) tijdens zijn ambtsperiode betrokken zou zijn geweest bij seksueel misbruik.
De journalistiek hoogaangeschreven publieke TV-omroep WDR bracht het verhaal als eerste naar buiten. Degenhardt stond van 1974 tot zijn dood in 2002 aan het hoofd van het aartsbisdom Paderborn. Een jaar voor zijn overlijden verhief Paus Johannes Paulus II hem onverwacht tot kardinaal. De nieuwe beschuldigingen van kindermisbruik zijn ernstig. Ze betreffen mogelijke strafbare feiten die Degenhardt zelf tijdens zijn lange ambtsperiode zou hebben begaan.
Het netwerk zou jongens hebben geronseld
Bijzonder explosief zijn de nieuwe beschuldigingen vanuit de kerk zelf. Leden van een pedofielennetwerk zouden elkaar hebben voorzien van minderjarige jongens, aldus de slachtofferhulporganisatie in Paderborn. De jongens zouden vervolgens met een eigen ‘koeriersdienst’ naar de huizen van onder andere geestelijken zijn gebracht. Het schokkende vermoeden van justitie is nu dat er sprake lijkt te zijn van georganiseerde structuren in plaats van geïsoleerde incidenten.
Het doel van het onderzoek is om duidelijkheid te verschaffen. De beschuldigingen aan het adres van kardinaal Degenhardt doken afgelopen herfst voor het eerst op. Volgens het aartsbisdom Paderborn werd destijds echter geen concreet bewijs gevonden. De Universiteit van Paderborn zal haar onderzoek deze week officieel presenteren.
Bijna 500 kinderen en jongeren zijn misbruikt
Uit het onderzoek zijn gevallen van misbruik tussen 1941 en 2002 naar voren gekomen. Meer dan 200 geestelijken zouden 489 slachtoffers hebben misbruikt. Een woordvoerder van een belangenorganisatie voor slachtoffers beweert dat een voormalige aartsbisschop een minderjarige jongen seksueel heeft misbruikt. Deze informatie is exclusief verkregen door WDR.
Aanzienlijk meer daders en slachtoffers dan eerder bekend was
Het aantal slachtoffers en daders is aanzienlijk hoger dan eerder werd aangenomen. Tussen 1941 en 2002 zijn er aanwijzingen dat 210 geestelijken kinderen hebben misbruikt. De studie identificeerde 489 slachtoffers. “Het aantal niet-gerapporteerde gevallen is waarschijnlijk nog hoger”, zegt Priesching, “omdat waarschijnlijk niet iedereen zich heeft gemeld.”
Voor het onderzoek hadden de onderzoekers onbeperkte toegang tot kerkarchieven en voerden ze talloze interviews met slachtoffers, nabestaanden en kerkmedewerkers. De namen van de daders werden in het onderzoek geanonimiseerd.
Kinderen werden niet geloofd en de reputatie van geestelijken beschermd
Volgens de onderzoekers is het feit dat vervolgingen tijdens het ambtstermijn van Jäger en Degenhardt vaak niet eens van start gingen niet alleen te wijten aan inactieve aartsbisschoppen. De kinderen begrepen vaak niet wat hen was overkomen en werden waarschijnlijk vaak niet geloofd.
Hoewel er talloze meldingen werden gedaan bij aartsbisschoppen Jäger en Degenhardt, werden de priesters alleen intern binnen de kerk gestraft, bijvoorbeeld door overplaatsingen. Bovendien oefende Degenhardt vaak druk uit op slachtoffers en hun families om te voorkomen dat ze aangifte zouden doen. “Deze spiraal van doofpotaffaires zorgde ervoor dat daders ongestraft hun gang konden gaan”, voegde Priesching eraan toe.
Vertegenwoordiger van de slachtoffers: Ernstige beschuldigingen tegen voormalig aartsbisschop van Paderborn
De woordvoerder van de slachtoffervereniging, Reinhold Harnisch, vertelde WDR vóór de publicatie van het onderzoek dat er volgens hem nog meer beschuldigingen tegen de overleden kardinaal Degenhardt waren. Er waren al meerdere keren beschuldigingen tegen Degenhardt geuit. Deze werden in oktober 2025 door externe deskundigen als onwaarschijnlijk beschouwd.
Deze beschuldigingen waren niet opgenomen in het nu gepubliceerde onderzoek. Het aartsbisdom Paderborn heeft laten weten dat het de nieuwe beschuldigingen van de woordvoerder van de slachtoffervereniging wil onderzoeken.
Johannes Joachim Degenhardt stond van 1974 tot aan zijn dood in 2002 aan het hoofd van het aartsbisdom Paderborn. Een jaar eerder was hij door paus Johannes Paulus II tot kardinaal verheven.
Het tweede deel van het onderzoek naar misbruik vindt volgend jaar plaats.
Het vandaag gepubliceerde onderzoek beslaat alleen de periode tussen 1941 en 2002. Een tweede deel van het onderzoek, dat de ambtsperiode van aartsbisschop Hans-Josef Becker van 2003 tot 2023 behandelt, zal naar verwachting volgend jaar verschijnen. Eventuele strafbare feiten die in die periode zijn gepleegd, vallen dan nog niet onder de verjaringstermijn. Zie ook eerste journaalverslag omroep ARD in het Duits hieronder
</d
