O P I N I E
door Peter van Zoest
religie-journalist
EMMEN Aantal toetredingen tot de Rooms-Katholieke Kerk stijgt in 2024 met bijna 40 procent’ kopt de officiële website van de Rooms-Katholieke Kerk in Nederland. “Daarmee vormen de toetredingen een van de meest markante ontwikkelingen in de nieuwste kerkelijke kerncijfers, die recent zijn gepubliceerd in de Pius Almanak“, aldus het bericht.
De toename wordt veelbetekenend “significant” genoemd. Bij nader inzien blijkt het echter om een verwaarloosbaar aantal te gaan. In 2023 waren en 455 toetredingen en in 2024 630. Rechtvaardigt dit dus zo’n kop? Neen. De ‘kerncijfers’ waar sprake van is, zijn afkomstig van ‘Kaski’, ‘Onderzoekscentrum Religie en Samenleving’ van de Radboud Universiteit in Nijmegen. ‘Kaski’ staat voor ‘Katholiek Sociaal-Kerkelijk Instituut’. Het is een in 1946 opgericht Nederlands onderzoeks- en expertisecentrum dat onderzoek verricht naar godsdienstige en levensbeschouwelijke ontwikkelingen. Jaarlijks publiceert het de jongste cijfers over de Rooms-Katholieke Kerk in Nederland. In december verscheen het rapport met gegevens uit 2024, het laatste jaar waarvan de cijfers bekend zijn.
De kern van het rapport is onontkoombaar. Het aantal katholieken in Nederland daalt al jaren en zit inmiddels rond de 3,4 miljoen. Sacramenten die de ruggengraat vormen van katholiek leven – doop, communie, vormsel, huwelijk – zijn in vrije val. Kerkbezoek blijft steken op een niveau dat twintig jaar geleden ondenkbaar laag was. Dit is geen tijdelijke malaise maar structurele ontkerkelijking.
En dan het verhaal van de toetreders. Citaat: “Naast de kinderdoopsels werden er in 2024 ook nog ruim 500 doopsels toegediend aan volwassenen en traden ruim 100 volwassenen toe tot de kerk zonder doopsel. Hoewel het in vergelijking met het aantal kinderdoopsels om kleinere aantallen gaat, is het wel opvallend dat het totaal aantal toetredingen tussen 2023 en 2024 met bijna 40 procent is toegenomen. Vooral de wat jongere nieuwe katholieken worden de laatste tijd in kerkelijke kring haast juichend op het schild gehesen als bewijs van vitaliteit. Maar het Kaski-rapport biedt geen enkele reden om die conclusie te trekken. Het gaat om zeer marginale aantallen, statistisch gezien nauwelijks zichtbaar naast het jaarlijkse ledenverlies.
Belangrijker nog: er is vrijwel niets bekend over de context. Zijn dit echt overtuigde bekeerlingen? Doen ze niet domweg mee met een voorbijgaande ‘hype’? Blijven ze dus ook of verdwijnen ze na verloop van tijd weer? Wie de toetredingscijfers interpreteert als bewijs van een katholieke ‘comeback’, projecteert simpelweg wensdenken.
Dit artikel verscheen eerder op de blog van Peter van Zoest www.rkboulevard.nl
Peter van Zoest (Boxtel, 1953). Afgestudeerd (cum laude) aan de Theologische Faculteit Tilburg (dogmatische theologie, 1985). Daarna freelance religiejournalist, gespecialiseerd in het katholicisme. Vanaf 1991 eindredacteur media Secretariaat Rooms-Katholiek Kerkgenootschap in Nederland en (plaatsvervangend) woordvoerder bisschoppenconferentie. In 2003 begonnen als zelfstandig communicatieadviseur voor met name religieuze en levensbeschouwelijke instellingen. Onder meer interim-eindredacteur media landelijk CDA (2003-2005), hoofd communicatie/eindredacteur salesianen Don Bosco in Nederland (2005-2010), eindredacteur media abdij Onze Lieve Vrouw van Koningshoeven in Berkel-Enschot (2005-2015), Fraters CMM (2005-2018), franciscanen in Nederland (2005-2018) en Vastenaktie (2007-2010).
