BRUSSEL De klimaatverandering doet ook slangensoorten verschuiven, waarschuwt de Wereldgezondheidsorganisatie. Enkele van de gevaarlijkste soorten zullen dichter naar de mens opschuiven.
De klimaatverandering heeft grote gevolgen voor de leefgebieden van ontelbare diersoorten, en dat kan ook voor de mens belangrijke gevolgen hebben. Denk maar aan muggen bijvoorbeeld, die naar het noorden oprukken en ziektes als dengue of malaria met zich meebrengen.
Ook oprukkende slangen kunnen een groeiend probleem vormen, waarschuwt de WHO na onderzoek van alle 508 “medisch belangrijke slangensoorten” – zeg maar giftige slangen. Het onderzoek brengt de huidige leefgebieden in kaart en kijkt hoe die in de tweede helft van deze eeuw zullen evolueren.
Weg van de evenaar
Momenteel is de overlap tussen giftige soorten en de mens het grootst is in aanzienlijke delen van Afrika ten zuiden van de Sahara en in Zuid- en Zuidoost-Azië – regio’s waarvan al bekend is dat ze de grootste last op het vlak van slangenbeten dragen. Maar onder invloed van klimaatverandering is er echter ook een opmerkelijke toename van de overlap in India, het oosten van de VS en in delen van China.
Dat is van belang, want slangenbeten eisen nu al jaarlijks naar schatting 138.000 levens en veroorzaken 400.000 gevallen van invaliditeit, voornamelijk op het platteland in tropische en subtropische landen.
De meeste soorten tonen een algemene trend naar hogere breedtegraden, maar de mate waarin dit gebeurt, verschilt per soort. De vier soorten die tegen 2090 wellicht het vaakst zullen overlappen met menselijk leefgebied zijn de zwarthalscobra, de veelbandkoraalslang, de watermocassin en de koperkop.
Slangenbeten
Een tweede belangrijke conclusie van het onderzoek is dat veel soorten, met name in het Congo- en Amazonebekken en in Zuidoost-Azië, hun verspreidingsgebied zullen zien krimpen. In Afrika zou de nu nog wijdverspreide pofadder een groot deel van zijn traditionele verspreidingsgebied verliezen.
“Voor dit onderzoek was er verrassend weinig bekend over de exacte verspreiding van veel medisch belangrijke slangen, zelfs van sommige wijdverspreide soorten die veel beten veroorzaken”, zeggen de auteurs van de studie. “Een belangrijke reden waarom slangenbeten als een ‘verwaarloosde’ tropische ziekte worden beschouwd, is dat we zo weinig weten over hoeveel mensen precies gebeten worden en waar, ondanks de enorme last die deze beten in veel landen veroorzaken.”
De eerste stap om slachtoffers van slangenbeten te helpen, is te weten waar mensen en slangen het meest met elkaar in contact komen en zullen komen, zeggen ze. Zo kunnen gezondheidswerkers de juiste mensen bereiken en kan bijvoorbeeld het juiste tegengif opgeslagen worden.