’s HERTOGENBOSCH Vandaag is de uitvaart in Nijmegen van de bekende theoloog en hoogleraar Peter Nissen (68). Hij was een kritisch volger van de roomse kerk, in Nederland en daarbuiten, gaf veelvuldig lezingen en werkte zelfs een tijdje als voorganger buiten zijn eigen kerk bij de remonstranten. ‘Maar in zijn hart is hij altijd een katholiek gebleven’, aldus bisschop Gerard de Korte, die hem goed kende.
Waar Peter Nissen nu is? ‘Thuisgekomen bij de Schepper’, gelooft Gerard de Korte. De bisschop zegt zeker te weten dat hij in goede handen is.
Kerkhistoricus en theoloog Nissen overleed vorige week, na een herseninfarct. Negen maanden geleden had hij ook al zo’n ingrijpend infarct gehad, waarna hij alles opnieuw moest leren: slikken, praten, lopen.
Indringend gesprek
De bisschop en de kerkhistoricus kenden elkaar goed. Niet alleen omdat Nissen ‘Vaticaankenner’ was en in die rol veelvuldig optrad in de media. De twee kwamen persoonlijk met elkaar in contact toen Peter Nissen in 2021 aangaf terug te willen keren naar de kerk die hij ruim tien jaar daarvoor de rug had toegekeerd.
‘Wij hebben toen met z’n tweeën een indringend gesprek gevoerd’, herinnert De Korte zich. Want wie weer wil worden opgenomen in de moederkerk, wordt uitgenodigd voor een serieus onderhoud met de plaatselijke bisschop.
‘Bij zo’n terugkeer horen ook rituelen. Iemand moet een geloofsbelijdenis uitspreken. Normaal gesproken gebeurt dat in de kathedraal, in de Sint Jan in Den Bosch. Maar Peter Nissen vroeg me of hij dat in zijn eigen kerk in Nijmegen mocht doen, de Dominicuskerk. Dat vond ik goed en het is gebeurd in de Paasnacht van 2022.’
Publieke figuur
Nissen heeft er nooit een geheim van gemaakt dat hij zich had losgemaakt van de rooms-katholieke kerk. Hij was een bekende Nederlander en deelde ook zijn kritiek op de roomse kerk in het openbaar. Zaken waar hij het niet mee eens was waren onder meer de manier waarop Rome de misbruikschandalen aanpakte, de achterstelling van de vrouw in de kerk en de omgang met (homo)seksualiteit. Van Paus Benedictus 2005 tot 2013) was hij op zijn zachtst gezegd geen fan.
‘Maar in zijn hart is hij denk ik altijd een katholiek gebleven’, zegt De Korte. ‘Na Benedictus kwam Franciscus (2013 tot 2025) en daar was Nissen erg van onder de indruk. Hij was milder geworden in zijn kritiek. Dat merkte ik heel duidelijk in ons gesprek.’
Zijn tijdelijke dwaling werd hem door de bisschop vergeven. Veel meer dan een dissident, was Nissen een ambassadeur van het katholieke geloof. De Korte: ‘Hij was een zeer deskundige duider, gaf commentaar bij de dingen die in Rome of binnen de kerk gebeurden. Zo fungeerde hij als tolk tussen het instituut en de mensen.’
Monnik in Vaals
Voor Peter Nissen hoogleraar werd aan de Radboud Universiteit, had hij al een kleurrijke loopbaan achter de rug waarin het christelijk geloof een rode draad vormde. Als gymnasiast volgde hij kortstondig de priesteropleiding aan het grootseminarie Rolduc in Kerkrade, daarna was hij even monnik in Vaals, toen studeerde hij theologie en kerkgeschiedenis in Nijmegen en aansluitend promoveerde hij in Amsterdam.
