Nederlanders staan achter hardere sancties tegen Israël

AMSTERDAM    De kloof tussen wat het internationaal recht, deskundigen en een ruime meerderheid van de Nederlandse bevolking van de regering vragen en wat die regering daadwerkelijk doet, wordt steeds groter, tot die conclusie komt The Rights Forum, ooit opgericht door oud premier Dries van Agt.
Open brief
Afgelopen week riepen tientallen oud-bewindspersonen, ambassadeurs, diplomaten en andere oud-ambtenaren de regering in een open brief op tot concrete maatregelen tegen Israël. Zij vragen onder meer om een wapenembargo, opschorting van militaire samenwerking, een opschorting van het EU-Israël Associatieverdrag en een einde aan handel en economische activiteiten die de illegale nederzettingen ondersteunen. Nederland moet, schrijven zij, zijn rol als passieve omstander inruilen voor die van een actieve kracht voor verandering.

Peiling
Dat geluid komt niet alleen uit diplomatieke en politieke kringen. Uit een deze week gepubliceerde opiniepeiling van Motivaction, uitgevoerd in opdracht van onder meer The Rights Forum, blijkt dat slechts 11 procent van de Nederlanders het Israël-Palestinabeleid van de regering steunt. 42 procent vindt juist dat Nederland Israël minder moet steunen. En voor veel concrete maatregelen bestaat een ruime meerderheid. Zo wil 55 procent een verbod op handel met illegale Israëlische nederzettingen en vindt 45 procent dat ook investeringen en dienstverlening daaronder moeten vallen. 52 procent wil bovendien dat Nederland de wapenexport naar Israël beëindigt.

De boodschap is dus moeilijk te missen: de bevolking wil dat Nederland meer doet. Oud-diplomaten en bestuurders vragen erom. En toch komt de regering niet verder dan beperkte maatregelen.

Kamerdebat
Dat bleek deze week opnieuw tijdens een debat van de Tweede Kamercommissie voor Buitenlandse Zaken over het nieuwe sanctiebesluit voor handel met illegale nederzettingen. Die AMvB is op zichzelf een stap vooruit, maar is beperkt tot de import van goederen uit nederzettingen. Diensten en investeringen, zoals het aanbieden van accommodaties via Booking.com, vallen er bijvoorbeeld buiten. Ook de juridische mogelijkheden om de sancties uit te breiden zijn al onderzocht; deskundigen kwalificeerden een breder verbod zelfs als een plicht. Toch laat de regering die uitbreiding opnieuw op zich wachten.

Sterker nog: tijdens het debat wilde de VVD de bezette Golanhoogten en Oost-Jeruzalem buiten de sancties houden. Dat terwijl juist het doel van de sancties is om Nederlandse betrokkenheid bij illegale nederzettingen te beëindigen, ongeacht waar die zich bevinden. Minister Berendsen waarschuwde zelf dat zo’n uitsluiting het sanctiebesluit juridisch kwetsbaar zou maken.

Booking.com
Ook rond Booking.com bleef het kabinet met antwoorden op afstand. Het bedrijf biedt accommodaties aan in illegale nederzettingen, terwijl Nederlandse belastingvoordelen dergelijke economische activiteiten niet uitsluiten. Op de vraag of premier Jetten hierover met Booking.com had gesproken, wilde minister Berendsen geen antwoord geven omdat het volgens hem om bedrijfsgevoelige informatie ging. Ondertussen wordt ook de ontwikkeling van het E1-gebied, waarmee Israël de Westelijke Jordaanoever dreigt door te snijden, door de regering vooral afgewacht.

De regering kan blijven zoeken naar de kleinst mogelijke stap. Maar het signaal uit de samenleving en uit kringen van mensen die jarenlang verantwoordelijk waren voor het Nederlandse buitenlandse beleid is duidelijk: dit is niet het moment om aan de randen van het beleid te morrelen, maar om daadwerkelijk verantwoordelijkheid te nemen.

De AMvB kan een eerste stap zijn. Maar als Nederland zijn verantwoordelijkheid voor het internationaal recht serieus neemt, moet het daar niet bij blijven.