O P I N I E
door Peter van Zoest, religiejournalist
Met veel bombarie presenteert de Rooms-Katholieke Kerk in Nederland vandaag de cijfers: 570 mensen treden dit jaar met Pasen toe tot de kerk .
Een stijging ten opzichte van vorig jaar, toen er 551 toetredingen waren, zo klinkt het triomfantelijk. Maar wie even verder kijkt, ziet dat de vlag er in werkelijkheid heel anders bij hangt. Dit soort gejuich is grenzeloos naïef. Het bericht op rkkerk.nl probeert een positieve draai te geven aan een instituut dat al decennia in een vrije val verkeert.
Om te beginnen: wat betekenen 570 mensen op een bevolking van bijna 18 miljoen? Helemaal niets. Terwijl er aan de voordeur een aantal naar binnen stapt, rennen er aan de achterdeur tienduizenden mensen weg. Volgens de meest recente cijfers verliest de katholieke kerk in Nederland jaarlijks tienduizenden leden door kerkverlating en sterfte. In dat licht zijn 570 nieuwkomers absoluut geen teken van herstel. De demografie van de kerk is genadeloos.
De gemiddelde kerkbezoeker is grijs en de ontkerkelijking onder jongeren is vrijwel totaal. Het ‘Pasen-propaganda’-bericht rept verder over een stijging in het totaal aantal toetreders in 2025 (871) van 45 procent ten opzichte van 2024 (600), wat procentueel indrukwekkend klinkt. Echter, het is van bijna niets naar iets meer dan bijna niets.
Bovendien is de realiteit in de parochies schrijnend. Terwijl de kerk glundert over de aanwinsten, worden er door het hele land kerken gesloten, verkocht en omgebouwd tot appartementencomplexen of klimhallen. Zo’n kerk maakt geen ‘revival’ doormaakt. De ‘nieuwe katholieken’ zijn vaak jongeren die in de huidige onzekere tijden zoeken naar houvast en elkaar opjutten via de socials. Dat mag dan voor hen persoonlijk waardevol zijn, maar het is een kortstondige hype en vormt geen brede maatschappelijke trend. De tijd dat het katholicisme in Nederland een belangrijke rol speelde, ligt ver achter ons en komt niet meer terug.
De kerk probeert met dit soort nieuwsberichten een narratief van hoop te creëren voor de eigen achterban. “Kijk, we groeien weer!”, is de boodschap. Maar het is een gevaarlijke vorm van zelfbedrog. Het verbloemt de noodzaak voor een fundamentele discussie over de relevantie van het instituut in een moderne, seculiere samenleving. Dus: stop met doen alsof de katholieke kerk in Nederland aan een comeback bezig is. Het is een krimpend instituut dat vecht tegen de irrelevantie. Eén zwaluw maakt nog geen lente, en 570 toetreders maken zeker geen revival.
Dit artikel verscheen eerder op de blog van Peter van Zoest www.rkboulevard.nl
Peter van Zoest (Boxtel, 1953). Afgestudeerd (cum laude) aan de Theologische Faculteit Tilburg (dogmatische theologie, 1985). Daarna freelance religiejournalist, gespecialiseerd in het katholicisme. Vanaf 1991 eindredacteur media Secretariaat Rooms-Katholiek Kerkgenootschap in Nederland en (plaatsvervangend) woordvoerder bisschoppenconferentie. In 2003 begonnen als zelfstandig communicatieadviseur voor met name religieuze en levensbeschouwelijke instellingen. Onder meer interim-eindredacteur media landelijk CDA (2003-2005), hoofd communicatie/eindredacteur salesianen Don Bosco in Nederland (2005-2010), eindredacteur media abdij Onze Lieve Vrouw van Koningshoeven in Berkel-Enschot (2005-2015), Fraters CMM (2005-2018), franciscanen in Nederland (2005-2018) en Vastenaktie (2007-2010).
