VATICAANSTAD Vlak voor de Heilige Week en de paasvieringen in het Vaticaan reist Paus Leo XIV op zaterdag 28 maart naar het katholieke vorstendom Monaco. Het eendaagse bezoek is de tweede buitenlandse reis van de Paus.
Monaco is een van de weinige landen waar het rooms-katholicisme de staatsgodsdienst is. Meer dan 80 procent van de ongeveer 38.000 inwoners is katholiek, net als de regerende familie Grimaldi. De grondwet garandeert echter ook godsdienstvrijheid voor mensen met een ander geloof. Met het bezoek van Leo XIV bezoekt een Paus het vorstendom voor het eerst in bijna 500 jaar. De volgende dag keert Leo XIV terug naar Rome om de Palmzondagsmis te vieren op het Sint-Pietersplein.
Paus Leo volgt een uitnodiging van prins Albert II en zal naar verwachting rond 9.00 uur ’s ochtends in Monaco aankomen na een helikoptervlucht van twee uur. Om 9:40 uur zal hij de prins ontmoeten voor een beleefdheidsbezoek in het paleis. Aansluitend, om 11:00 uur, zal Paus Leo XIV de katholieke gemeenschap van het vorstendom toespreken in de Romaans-Byzantijnse kathedraal Notre-Dame-Immaculate.
Om 11:45 uur zal de Paus jongeren en dopelingen ontmoeten in de kerk van Sainte-Dévote en een toespraak houden. Sainte-Dévote, die zeer vereerd wordt door de Monegaskische gelovigen, is de beschermheilige van het vorstendom. De jonge christelijke vrouw zou in de 3e eeuw op Corsica als martelaar gestorven zijn. Volgens de overlevering spoelde een boot met haar lichaam aan boord tijdens een storm aan op de kust van Monaco.
Ter afsluiting van zijn bezoek zal Paus Leo XIV om 15:30 uur de eucharistieviering verzorgen in het plaatselijke stadion, de thuisbasis van voetbalclub AS Monaco. Er worden ongeveer 15.000 gelovigen verwacht. Na de officiële afscheidsceremonie vertrekt de helikopter rond 17:45 uur naar het Vaticaan.
Het motto van de reis is “Ik ben de weg, de waarheid en het leven”, een uitspraak van Jezus uit het Evangelie van Johannes. Volgens het Vaticaan is dit bedoeld om te benadrukken dat de Paus naar Monaco komt als drager van de boodschap van Jezus Christus. Het logo dat gebruikt wordt voor posters en programma’s van het pauselijk bezoek toont een zwart-wit afbeelding van een glimlachende en zegenende Leo XIV in liturgische gewaden, met mijter en bisschopsstaf. Dit is bedoeld om de spirituele en pastorale dimensie van het bezoek te benadrukken.
Monaco wordt beschouwd als synoniem met rijkdom, maar eenzaamheid en armoede bestaan hier ook, benadrukte aartsbisschop Dominique-Marie David in een interview met Radio Vaticaan. Deze realiteit blijft vaak verborgen, aldus de geestelijke, die sinds 2020 in het vorstendom werkzaam is en lid is van de Emmanuelgemeenschap.
David wijst erop dat zelfs in Monaco mensen in precaire omstandigheden leven. Hij constateert ook groeiende eenzaamheid en existentiële crises die ontstaan ondanks materiële welvaart. “Wanneer je een zekere mate van comfort hebt en de middelen om te leven zonder je al te veel materiële vragen te hoeven stellen, komen alle andere vragen over de zin van je eigen leven aan het licht.” Dit omvat bijvoorbeeld overbelaste ouders, scheidingen of familiedrama’s, die bijzonder aangrijpend zijn in een ogenschijnlijk zorgeloze omgeving. “Het is daarom ook onze taak hier om aandacht te besteden aan al deze verborgen vormen van armoede, waakzaam te zijn, voor elkaar te zorgen en armoede te herkennen, die, ook al is ze niet altijd zichtbaar, reëel en soms zelfs dramatisch is,” zegt de aartsbisschop.
In een welvarende omgeving is het voor de Kerk van bijzonder belang om solidariteit te tonen met hen die materieel minder fortuinlijk zijn. Organisaties zoals Caritas, de Vincentiusvereniging, het Legioen van Maria en anderen ondersteunen kinderen, gezinnen, ouderen en zieken: “Het idee is dat we voor elkaar zorgen en niet tevreden zijn met alleen maar leven in een land dat een bepaalde levenskwaliteit en een zekere mate van veiligheid biedt, maar dat we juist nog meer aandacht aan elkaar besteden en geen enkele gelegenheid voorbij laten gaan om het Evangelie te delen met degenen die het nodig hebben,” benadrukt David.
De Grimaldi’s regeren Monaco al meer dan 700 jaar. In 1297 veroverde François Grimaldi, vermomd als monnik, het kasteel van Monaco en vestigde de heerschappij van zijn familie. De onafhankelijkheid van de microstaat werd in 1489 erkend door Karel VIII van Frankrijk. Volgens de grondwet van 1962 is Monaco een constitutionele monarchie. Als de Grimaldi-dynastie uitsterft, zal het vorstendom terugvallen aan Frankrijk. Volgens een beschermingsverdrag met Frankrijk uit 1861 benoemt Frankrijk de minister van Staat, die vervolgens door de prins wordt aangesteld en onder diens gezag de regeringszaken behartigt. Lees verder onder de afbeelding>
De Monegaskische Kerk onderhoudt al sinds 1247 nauwe banden met de Pauselijke Staten, toen paus Innocentius IV in zijn bul “Pro Puritate” de bouw van een kapel op de Rots van Monaco toestond. In 1887 stichtte paus Leo XIII het bisdom Monaco, en sindsdien heeft het vorstendom een bisschoppelijk ambt.
De Rooms-Katholieke Kerk is de officiële staatskerk in Monaco. “Deo Juvante” (“met Gods hulp”) is het motto van de familie Grimaldi en hun vorstendom. In 1981 tekenden de Heilige Stoel en het Vorstendom Monaco een overeenkomst over hun bijzondere relatie. De toenmalige Prins Rainier III deed afstand van zijn recht om bisschoppen te benoemen ten gunste van de Paus, en tegelijkertijd verhief paus Johannes Paulus II (1978-2005) de zetel van Monaco tot aartsbisdom. De aartsbisschop van Monaco is direct ondergeschikt aan de Heilige Stoel.
De prinselijke familie is een regelmatige bezoeker van het Vaticaan. De eerste Pauselijke audiëntie in het Vaticaan voor een Monegaskisch koningspaar dateert uit 1957: destijds werden de ouders van de huidige Prins Albert, Prins Rainier III en Prinses Grace (Grace Kelly), ontvangen door Pius XII. Sindsdien is de prinselijke familie een regelmatige gast van de pausen.
Daarentegen zal de aanstaande apostolische reis van Leo XIV het eerste officiële staatsbezoek van een Paus aan het vorstendom zijn. Het enige eerdere pauselijke bezoek dateert uit 1538, toen Paulus III (1534-1549) in Monaco verbleef om te bemiddelen in een wapenstilstand tussen de Habsburgse keizer Karel V en de Franse ridder-koning Frans I tijdens het Habsburgs-Franse conflict.