ROME Paus Leo XIV veroordeelde geweld en machtswellust op Witte Donderdag. Jezus’ voetwassing van zijn discipelen tijdens het Laatste Avondmaal is geen voorbeeld van “hoe te heersen, maar hoe te bevrijden; hoe het leven een geschenk te maken, niet hoe het te vernietigen”, zei Leo XIV donderdagavond in Rome.
De viering van het Laatste Avondmaal van dit jaar werd gekenmerkt door een terugkeer naar de traditie: in tegenstelling tot zijn voorganger Franciscus vierde Leo XIV de liturgie van Witte Donderdag, waarin de kerk de instelling van de Eucharistie en het priesterschap op een bijzondere manier herdenkt, opnieuw in de kathedraal van de Paus in Rome, de Lateraanse kathedraal – en waste hij de voeten van twaalf priesters.
Het nederige gebaar van de voetwassing is een voorbeeld van toewijding, dienstbaarheid en liefde, zei de Paus in zijn homilie. Met deze handeling spreekt Jezus zich niet alleen uit tegen buitensporige afgoderij en godslastering; “Hij zuivert ook ons beeld van de mens, die zich machtig waant wanneer hij heerst, die wil overwinnen door zijn medemens te doden, die zichzelf groot acht wanneer hij gevreesd wordt”, zei Leo XIV.
In plaats daarvan verlangen mensen naar een “God van succes en niet van hartstocht”, citeerde hij Paus Benedictus XIV. Ze zoeken een God “die ons dient, die ons helpt de overwinning te behalen, die net zo nuttig is als geld en macht”, bekritiseerde de Paus. “Laten we daarom, tegenover een mensheid die door vele vormen van wreedheid op de knieën is gedwongen, ook knielen als broeders en zusters van de onderdrukten”, sprak de Paus, tijdens zijn eerste Witte Donderdagmis.
Na zijn homilie verrichtte hij zelf de symbolische voetwassing van twaalf priesters; elf van hen had hij vorig jaar zelf gewijd en één is kapelaan van het Romeinse seminarie. Vervolgens trok hij een wit gewaad aan, goot water uit een kruik over de voeten van de priester, droogde ze af met een doek, kuste ze en knikte naar de priester. De ceremonie, die plaatsvond voor het hoofdaltaar van de basiliek, duurde ongeveer vijf minuten.
In zijn homilie had Leo benadrukt dat Jezus de sacramenten van de Eucharistie en het priesterschap had ingesteld tijdens het Laatste Avondmaal. Bisschoppen en priesters zijn daarom “tekenen van zijn liefde voor het ganse Volk van God, dat wij, geliefde broeders, geroepen zijn met heel ons wezen te dienen”, zei de Paus tegen talloze kardinalen, bisschoppen en priesters. “Witte Donderdag is daarom een dag van diepe dankbaarheid en ware broederschap.”
Paus Pius XII (1939-1958) introduceerde de voetwassing in 1955 als een mogelijk onderdeel van de Mis van het Laatste Avondmaal. In 2016 opende Paus Franciscus (2013-2025) het ritueel ook voor vrouwen. Hij gebruikte het tevens om gemarginaliseerde groepen in de samenleving, zoals migranten of gevangenen, onder de aandacht te brengen door hun voeten te wassen. Met de terugkeer naar het Lateraan zet Paus Leo XIV de traditie voort van de Pausen vóór Franciscus, die op Paasmaandag 2025 overleed. Of dat volgend jaar ook zal geschieden, weet alleen de Paus.
