Drama Venetië: Bijna driekwart van zijn inwoners verdween sinds 1950

  De vismarkt Rialto aan de oevers van het Canal Grande in Venetië is al duizend jaar operationeel, maar ter plekke kunnen steeds minder lokale klanten worden geteld. De markt is nagenoeg louter een museum geworden. Dat zegt Giovanni Legorano, Italiaans correspondent van de Amerikaanse zakenkrant The Wall Street Journal. De overlevingsstrijd van de markt is volgens hem tekenend voor het gevecht dat Venetië levert om als een normale stad te kunnen verder blijven bestaan.

De hoge huisvestingskosten en het tekort aan banen buiten de toeristische sector jagen steeds grotere delen van de lokale populatie weg uit de stad. Venetië telt momenteel nog amper 53.000 inwoners. In de jaren vijftig van de vorige eeuw werd nog een populatie van 175.000 vaste residenten geteld. De stad ontvangt daarentegen momenteel gemiddeld 82.000 toeristen per dag.

Laatste generatie?

“Een aantal lokale bronnen voorspelt dat er na deze generatie in Venetië geen kinderen meer zullen worden geboren,” betoogt Legorano. “De stad is inmiddels vooral als toeristische bestemming bekend. Eens was Venetië chter een maritieme republiek met een rijk dat zich uitstrekte van de Alpen tot Cyprus. De stad was tot ver in de twintigste eeuw een belangrijke commerciële haven en kende een rijk civiel en cultureel leven. De voorbije decennia is echter het beeld van de stad helemaal veranderd.” Lees verder onder de foto>>

“De explosie van het massatoerisme en de snel stijgende kosten voor levensonderhoud hebben de druk op de lokale bevolking steeds verder opgevoerd. Het bezit van een huis in Venetië gaat vaak gepaard met een dure verplichting voor monumentenzorg.”

“De vraag naar toeristische accommodatie heeft bovendien de prijzen van het lokale vastgoed – voor verkoop of verhuur – drastisch opgedreven. Economische sectoren buiten het toerisme zijn grotendeels naar het vasteland verhuisd. Nabijgelegen steden zoals Mestre of Treviso bieden meer woningen met moderne gemakken.”

Pizza

“De markt kende toen echter een veel grotere drukte,” beweren lokale vissers. “Het verkoopvolume lag destijds acht keer hoger dan vandaag. Nu bestaat 80 procent van de bezoekers uit toeristen. Zij komen vooral om een foto te nemen en vertrekken daarna vaak zonder iets te hebben gekocht.”

Een groep lokale bewoners heeft inmiddels een aantal activiteiten opgezet om de aandacht op de problematiek van Rialto te vestigen. Er worden ook handtekeningen verzameld om bij de lokale autoriteiten aan te dringen op de creatie van een museum over de vismarkt, dat de nodige bezoekers zou moeten kunnen aantrekken om bijkomende inkomsten te garanderen.Lees verder onder de foto>>

“Sommigen beweren echter dat de problemen gedeeltelijk door de Venetianen zelf zijn gecreëerd,” zegt Legorano. “Huiseigenaars zouden hun eigendommen immers liever aan toeristen verhuren, want daarbij zouden hogere tarieven kunnen worden gehanteerd dan bij lokale bewoners.”

“Een toeristengezin gaat volgens de critici immers nog wel naar een pizzeria, maar zal zeker geen inkopen gaan doen op de vismarkt. Geklaagd wordt dat Venetië in alle opzichten wordt uitverkocht.”

Kan de stad nog worden gered?

Vele Europese steden halen een belangrijk deel van hun inkomsten uit het toerisme, maar tevens dreigt de massale toestroom van bezoekers hun leefbaarheid ernstig in het gedrang te brengen. De gemeentebesturen van een aantal toeristische metropolen proberen maatregelen om de problemen in te dijken, maar dat lukt niet overal even goed. De Italiaanse stad Venetië moet mogelijk als het prototype van het fenomeen worden omschreven.

De stad kreeg eerder dan andere toeristische bestemmingen in Europa met de problemen van het massatoerisme te maken en draagt wellicht ook de zwaarste gevolgen. Lees verder onder de foto>>

Wereldwijde middenklasse

Lang werd gevreesd dat Venetië in zijn moerassige ondergrond zou wegzinken. Vooraleer dat zou kunnen gebeuren, blijkt de stad echter eerder door het massatoerisme te worden versmacht. “De voorbije decennia is het aantal toeristen in Venetië jaarlijks met 5 procent gegroeid,” zegt de Britse journalist Edward Lucas. “Dat betekent dat de stroom toeristen elke veertien jaar verdubbelt.”

“Gewezen burgemeester Paolo Costa, een professor economie, benadrukte dertig jaar geleden dat het historische centrum van de stad dagelijks maximaal twintigduizend bezoekers kon verwerken. Inmiddels is dat aantal opgelopen tot 80.000 toeristen per dag en tijdens de zomerperiode ligt dat cijfer nog gevoelig hoger.”

“Een aantal stemmen benadrukte dat een verbod op cruiseschepen – die elk jaar 700.000 bezoekers naar de stad brengen – de druk zou verminderen, maar dat is een misrekening,” aldus nog Lucas. “De echte problemen hebben een andere oorsprong.”

“De cruises zouden in totaal slechts 10 dagen van de jaarlijkse volledige toeristische populatie vertegenwoordigen. Bovendien komen de meeste cruise-passagiers zelfs nooit tot in het centrum van de stad. Het echte probleem ligt bij de toeristen die met bussen en treinen worden aangevoerd. Die stroom blijkt door een onophoudelijke toename gekenmerkt te worden. De wereldwijde middenklasse kent immers een sterke groei, wat een toeristische tsunami veroorzaakt.”

Laboratorium

“De Venetiaanse architect Vincenzo Casali noemt de stad dan ook een toeristisch laboratorium,” zegt Lucas. “Wat in Venetië gebeurt, staat volgens hem binnenkort ook andere toeristische bestemmingen te wachten. Het toerisme presenteert elke populaire bestemming kansen en problemen, maar Venetië is bijzonder kwetsbaar.”

“De Italiaanse stad is niet alleen extreem aantrekkelijk, maar ook bijzonder fragiel en is bovendien lange tijd onoordeelkundig geleid. Vooral de geconcentreerde schoonheid van Venetië vormt een bedreiging. Bezoekers komen alleen langs om de monumenten van de stad bewonderen. Venetië ontvangt jaarlijks 25 miljoen bezoekers, maar daarbij zijn ook 12 miljoen dagtoeristen.”

“De meeste attracties van Venetië kunnen gratis worden bezocht,” verduidelijkt Lucas. “De toerist voelt geen enkele intentie voor andere dingen te betalen. Dat lijkt voor de budgettoerist een logische keuze, maar voor Venetië zijn de gevolgen dramatisch. De stad moet immers meer toeristen opvangen, maar ontvangt daarvoor minder inkomsten.”

“De toeristische overbevolking schrikt daarnaast de bezoeker uit de hoogste prijsklasse af. Maar bovendien bedreigt de overbevolking ook de plaatselijke economie. Onder meer de vismarkt aan de Rialto-brug telt steeds meer lege standplaatsen. De prijzen op het vasteland zijn weliswaar goedkoper, maar vooral de grote groepen toeristen zouden de lokale bevolking weghouden.”

“Elders in de stad worden dezelfde klachten gehoord,” zegt de journalist. “Ook de traditionele restaurants kunnen niet op tegen de toeristische horeca-uitbatingen.”

Verzet

Ondanks die grote druk ontvangt het stadsbestuur per gemiddelde toerist amper 3 euro belastingen. Er zijn een aantal voorstellen gedaan om een toeristen-ticket in te voeren dat bij de ingang van de stad zou moeten worden gekocht. Die inkomsten zouden gebruikt kunnen worden om de nodige financiële middelen aan te reiken voor het onderhoud van de kanalen en de subsidies voor culturele activiteiten die de toerist uit de hogere prijsklasse zouden kunnen interesseren.

Die voorstellen botsen echter steevast op hard verzet van een aantal belangengroepen. “Het duurde tien jaar vooraleer het stadsbestuur erin slaagde een overeenkomst te vinden met een tiental verkopers van duivenvoer op het San Marco plein,” aldus Lucas. “Het stadsbestuur moest belangrijke compensaties betalen om de betrokkenen te kunnen bewegen hun activiteiten te staken.”

“Nog veel moeilijker is het echter om de weerstand van de 550 gondeliers en de 1.000 uitbaters van watertaxi’s tegen beperkende maatregelen te overwinnen. Bovendien is Venetië administratief een eenheid met Mestre, een groter en industriëler district op het vasteland. Dat bemoeilijkt de situatie, want de belangen van beide locaties lopen soms ver uit elkaar.” Lees verder onder de foto>>

En dan zijn er nog de duiven, heel veel duiven…

De stad bestraft voortaan toeristen die de lokale duiven voeden met een boete € 50 tot 500. Het stadsbestuur hoopt op die manier de vele antieke gebouwen en beeldwerken te beschermen tegen overmatige vervuiling door deze vogels. Er zijn ook steeds meer berichten over toeristen die door de dieren worden aangevallen. Voor zaadverkopers op het San Marcoplein is het alvast een streep door de rekening. Die zijn woedend en eisen een schadevergoeding van 150 euro per dag.

Naar schatting 60.000 duiven houden zich in de buurt van het San Marcoplein op. In het verleden is tevergeefs geprobeerd roofvogels in te schakelen die de nesten moesten leeghalen. Ook een proef met zaad met anticonceptiva liep op een sisser af. Dierenbeschermers zeggen al jaren dat alleen het staken van het voeden het aantal duiven zal terugdringen.

Bron: ADN Foto’s: Pixabay

Geef een reactie op dit artikel