ROME De Afrikaanse bisschoppen bevestigen dat het christelijk huwelijk monogaam dient te zijn en adviseren dat polygame catechumenen niet tot de doop zullen worden toegelaten voordat zij zich vrijwillig aan een monogaam huwelijk hebben verbonden.
Het andere synodale rapport stelt een Observatorium voor Handicap voor en roept op tot de inclusie van theologen uit gemarginaliseerde gemeenschappen in leerstellige documenten, waarbij het klaagt over de opzettelijke uitsluiting van LGBTQIA+-kwesties.
Het Algemeen Secretariaat van de Synode publiceerde gisteren twee eindrapporten van de werkgroepen die voortkwamen uit de XVI Gewone Algemene Vergadering van de Synode van Bisschoppen. Het eerste rapport, opgesteld door Studiegroep nr. 2, behandelt de vraag hoe de kerk beter kan luisteren naar “de roep van de armen en van de aarde “. Het tweede rapport, het resultaat van de commissie die is opgericht door het Symposium van Bisschoppenconferenties van Afrika en Madagaskar ( SECAM ), gaat in op de pastorale uitdaging van polygamie op het Afrikaanse continent .
Paus Leo XIV heeft de publicatie van beide documenten bevolen “om met gans het Volk van God de vruchten te delen van de bezinning en het onderscheidingsvermogen die tijdens de Synode zijn betracht, in een geest van transparantie en verantwoording”. Beide documenten worden beschouwd als werkdocumenten. Met de indiening ervan bij het Algemeen Secretariaat worden de groepen die ze hebben opgesteld, ontbonden.
Het rapport van Studiegroep nr. 2, voorafgegaan door een reflectie van kardinaal Michael Czerny , prefect van de Dicasterie voor de Bevordering van Integrale Menselijke Ontwikkeling, begint met een fundamentele theologische overtuiging: luisteren naar de armen en naar de aarde is geen pastorale optie, maar een daad van geloof die de missie van de kerk vormt, geworteld in het tweevoudige gebod van de liefde en in het voorbeeld van de Goede Samaritaan. Zoals kardinaal Czerny in zijn voorwoord uitlegt, duidt de term ‘luisteren’ op een alomvattend proces dat ontmoeting, begrip van het probleem, handelen, evaluatie en geestelijke begeleiding omvat.
De groep, bestaande uit geestelijken, lekendeskundigen, theologen en pastoraal medewerkers uit Azië, Afrika, Latijns-Amerika, Europa, Noord-Amerika en Oceanië, kwam tussen juli 2024 en oktober 2025 23 keer bijeen via videoconferentie. Geografische en professionele diversiteit, evenals gendergelijkheid, werden gewaarborgd. Het rapport bundelt de antwoorden op vijf fundamentele vragen over luisteren, de verbinding tussen gemeenschap en dienstverlening, netwerken, theologisch onderzoek en vorming.
Van de 48 aanbevelingen springt de oprichting van een kerkelijk observatorium voor mensen met een beperking eruit. Dit voorstel, gedaan door een subgroep die grotendeels bestaat uit mensen met een beperking, dient als een reproduceerbaar model op lokaal en regionaal niveau om gemarginaliseerde groepen een stem te geven. Het rapport stelt ook online platforms voor om wereldwijd best practices te delen, inclusiviteit in participatieorganen te versterken en structuren op te zetten om naar inheemse volkeren te luisteren.
Op theologisch vlak benadrukt het document de noodzaak van een theologie die voortkomt uit het luisteren naar de armen en het land als authentieke theologische plaatsen en roept het theologen uit de meest kwetsbare gemeenschappen op om actief deel te nemen aan het opstellen van leerstellige documenten. Wat de vorming betreft, dringt het erop aan dat programma’s voor leken, religieuzen en seminaristen directe ontmoetingen met de existentiële periferie integreren en de competentie in luisteren als spirituele discipline ontwikkelen.
De groep erkent de beperkingen van haar eigen werk: geografische lacunes (met name het gebrek aan vertegenwoordiging uit het Midden-Oosten), taalkundige beperkingen als gevolg van het gebruik van Engels als werktal, en de opzettelijke uitsluiting van bepaalde onderwerpen, zoals digitaal luisteren en kwesties met betrekking tot seksuele identiteit, die door andere groepen zouden moeten worden behandeld.
Het is opvallend dat hij de volgende beperking aanhaalt, bijna als een klacht: Vooraf vastgestelde thematische grenzen, met de bewuste uitsluiting van onderwerpen zoals digitaal luisteren en LGBTQIA+-kwesties, waarvan verwacht werd dat ze door andere studiegroepen zouden worden behandeld.
Het rapport van de SECAM-commissie beantwoordt het verzoek dat werd gedaan tijdens de eerste zitting van de XVIe Assemblee (oktober 2023). Daarin werd het Afrikaanse continentale orgaan aangespoord om theologische en pastorale begeleiding te bieden met betrekking tot polygamie en om mensen in polygame relaties die zich tot het geloof aangetrokken voelen, te begeleiden. Een team van twaalf specialisten uit verschillende regio’s van Afrika, met expertise in dogmatische theologie, bijbelwetenschappen, pastorale zorg, canoniek recht en antropologie, heeft het document opgesteld.
Het ontwerp werd via het Algemeen Secretariaat van de Synode gedeeld met de Dicasterie voor de Geloofsleer, dat commentaar en specifieke overwegingen aandroeg. Vervolgens werd de tekst besproken door bisschoppen en theologen tijdens de plenaire vergadering van de SECAM, die van 30 juli tot en met 4 augustus 2025 in Kigali, Rwanda, plaatsvond. De bijdragen van deze vergadering hebben de uiteindelijke versie mede vormgegeven.
Het rapport begint met een erkenning van de heilige waarde van het Afrikaanse gezin en het historische bestaan van polygamie, een fenomeen dat met name op het continent diep geworteld is. De Bijbelse analyse onthult de ambivalentie van de kwestie: polygamie werd in het Oude Testament getolereerd, maar wordt geleidelijk aan vervangen door de openbaring in het Nieuwe Testament, waarin Jezus, verwijzend naar het oorspronkelijke plan van de Schepper, de eenheid en onontbindbaarheid van het huwelijk bevestigt. Het document herhaalt nadrukkelijk de leer van de Kerk: het christelijk huwelijk is monogaam van theologische aard en niet door culturele oplegging.
Op pastoraal vlak sluit SECAM elke vorm van erkenning van polygamie uit en adviseert dat polygame catechumenen niet tot de doop worden toegelaten voordat zij zich vrijwillig verbinden tot een monogaam huwelijk . Het rapport verduidelijkt dat het hier niet gaat om uitsluiting of stigmatisering, maar om geduldige en respectvolle begeleiding, geïnspireerd door de barmhartigheid van Christus. De waardigheid van de vrouw staat centraal in deze pastorale benadering.
“De noodzaak om individuen en gezinnen te verwelkomen en te begeleiden wordt steeds duidelijker”, benadrukken de Afrikaanse bisschoppen, “zodat zij beter kunnen reageren op de roeping die in het Evangelie wordt geopenbaard met betrekking tot de roeping en missie van het gezin in de kerk en de samenleving.” De conclusie wijst op een “pastorale benadering van nabijheid” die de deuren van de Kerk kan openen voor hen die zich aan de geestelijke en existentiële rand van de samenleving bevinden.
