BRUSSEL Wereldwijd zijn kindsoldaten nog steeds een veelvoorkomend fenomeen, vooral in landen waar conflict en armoede heersen. In Colombia was er de afgelopen vijf jaar maar liefst een verviervoudiging van het aantal inlijvingen van kinderen binnen gewapende groeperingen. In Haïti gaat het om een verdrievoudiging in één jaar tijd, zegt Unicef.
Kinderen zijn vaak het grootste slachtoffer van conflict omdat hun fysieke veiligheid, hun schoolcarrière en ook hun bescherming binnen het eigen gezin en gemeenschap op de helling komen te staan.
Het is nog meer ontwrichtend als zij ook zelf door gewapende groeperingen worden gerekruteerd en mee worden ingezet in de strijd. Dat is nog steeds in veel landen de harde realiteit, zegt VN-kinderrechtenorganisatie Unicef, en het blijkt nog maar eens uit de cijfers voor landen als Haïti en Colombia.
Haïti
In Haïti zijn meer dan 1,4 miljoen mensen ontheemd door gewapend geweld. De extreme armoede in het land heeft de groei van gewapende groeperingen aangewakkerd, en kinderen worden er steeds vaker gedwongen om zich te laten rekruteren. In Haïti is momenteel een van de ergste humanitaire crises aan de gang en volgens Unicef is het aantal kindsoldaten er vorig jaar naar schatting met 200 procent gestegen.
Die kinderen worden vaak gedwongen om zich bij gewapende groeperingen aan te sluiten om hun families te ondersteunen of omdat ze van hun naasten zijn gescheiden. Recrutering in gewapende groeperingen is een middel om te overleven en bescherming te zoeken.
“Kinderrechten staan niet ter discussie”, reageert Catherine Russell, uitvoerend directeur van Unicef. “Elk kind moet worden beschermd. En elk kind dat door gewapende groeperingen is gerekruteerd of gebruikt, moet worden vrijgelaten en ondersteund, zodat het kan genezen, weer naar school kan gaan en een toekomst kan opbouwen.”
Colombia
In Colombia is het aantal kinderen dat door gewapende groeperingen wordt ingelijfd volgens de Verenigde Naties in vijf jaar tijd met maar liefst 300 procent gestegen. Daarnaast lopen ook tienduizenden kinderen gevaar door het escalerende geweld in het land.
Volgens de laatste door de VN geverifieerde cijfers over kinderen en gewapende conflicten, werd er in 2024 gemiddeld elke twintig uur een kind gerekruteerd en ingezet door gewapende groeperingen in Colombia.
“Kinderen in Colombia zitten niet alleen in het spervuur, ze worden al jaren actief gerekruteerd of ingezet door gewapende groeperingen. De gevolgen voor hen en hun families zijn verwoestend”, zegt Tanya Chapuisat, vertegenwoordiger van Unicef in Colombia. “Er moet dringend actie worden ondernomen om kinderen te beschermen tegen rekrutering, tegen seksueel geweld en tegen andere ernstige schendingen. Het zijn voor hen allemaal traumatische gebeurtenissen die een leven lang kunnen voortduren.”
In Colombia wordt het rekruteren en inzetten van kinderen in de gewapende strijd mogelijk gemaakt door escalerend geweld, wijdverbreide armoede, gebrek aan onderwijs en beperkte beschikbaarheid van cruciale infrastructuur en sociale voorzieningen, vooral op het platteland.
Sociale media
Volgens Unicef maken gewapende groeperingen steeds vaker gebruik van sociale media om kinderen te lokken en in te zetten in de strijd. Vaak houden ze hen valse beloften voor over een beter leven en werk. Eenmaal lid van de groepering, mogen kinderen niet meer vertrekken.
Unicef roept nationale overheden en donoren op om de programma’s voor kinderrechten te steunen en de strijd tegen armoede te blijven aangaan als preventie tegen deze praktijken. “Kinderen die banden hebben met gewapende groeperingen mogen niet als daders worden behandeld”, aldus Russell. “Ze moeten passende re-integratiediensten krijgen en worden beschermd tegen extra risico’s, stigmatisering of vergelding.”